Công nghệ này không chỉ kéo dài thời gian bảo quản mà còn giúp nâng cao giá trị thương mại cho các sản phẩm nông sản và thủy sản Việt Nam.
1. Công nghệ cấp đông nhanh IQF là gì?
IQF (Individual Quick Freezing) là hệ thống cấp đông siêu tốc dành cho các sản phẩm rời. Điểm khác biệt lớn nhất của công nghệ này so với phương pháp cấp đông khối truyền thống là khả năng làm lạnh cực nhanh cho từng sản phẩm riêng lẻ, giữ cho chúng hoàn toàn độc lập và không bị dính vào nhau sau khi hoàn tất.
Cơ chế hoạt động: Hệ thống sử dụng các băng chuyền chuyển động với vận tốc chậm. Trong quá trình di chuyển qua buồng cấp đông, nông - thủy sản sẽ tiếp xúc trực tiếp với luồng không khí lạnh đối lưu cưỡng bức có tốc độ lớn và nhiệt độ giảm sâu.
Hiệu quả vượt trội: Cấp đông nhanh IQF bản chất là một dạng làm lạnh siêu tốc (cưỡng bức). Quá trình này giúp các tinh thể băng hình thành cực nhanh và có kích thước siêu nhỏ, tránh làm rách màng hay vỡ cấu trúc tế bào của thực phẩm. Nhờ đó, sản phẩm giảm thiểu tối đa hiện tượng mất nước, giữ nguyên độ tươi ngon, không bị hao hụt dưỡng chất và không bị nát hay chảy nước khi rã đông.
Ưu điểm về dinh dưỡng và tiện ích: Trái cây và thủy sản đông lạnh bằng IQF hoàn toàn đảm bảo các giá trị dinh dưỡng ngang bằng, thậm chí cao hơn nhiều loại sản phẩm tươi thông thường vốn phải trải qua thời gian vận chuyển dài ngày trên đường. Sản phẩm đông lạnh IQF có thể bảo quản được nhiều tháng mà không bị hỏng, nhũn hay biến chất. Đồng thời, do không bị dính thành khối, người tiêu dùng có thể dễ dàng lấy ra một lượng nhỏ vừa đủ dùng theo nhu cầu mà không cần rã đông toàn bộ.
2. Quy trình cấp đông tiêu chuẩn IQF của FiveF
Để đạt hiệu quả tối ưu, quy trình cấp đông nhanh nông - thủy sản dưới sự quản lý và vận hành của FiveF được thực hiện nghiêm ngặt qua các giai đoạn sau:
Giai đoạn chuẩn bị và sơ chế
Nông sản, thủy sản sau khi thu hoạch được rửa sạch, sơ chế và cắt nhỏ/định hình (nếu cần) tùy theo yêu cầu của từng loại sản phẩm. Ngay sau đó, nguyên liệu được chuyển thẳng vào thiết bị cấp đông IQF để ngăn chặn tối đa quá trình oxy hóa hoặc suy giảm chất lượng tự nhiên.
Giai đoạn làm lạnh đông sâu
Sản phẩm được xếp lên các khay và đưa vào máy cấp đông bằng hệ thống băng tải tự động. Nhiệt độ buồng cấp đông ban đầu được thiết lập ở mức -25°C.
Thiết bị IQF tiếp tục hạ sâu nhiệt độ môi trường lạnh đông xuống khoảng từ -30°C đến -35°C (hệ thống có thể điều chỉnh linh hoạt dải nhiệt độ tối ưu từ -35°C đến -43°C tùy đặc tính từng loại nguyên liệu).
Quá trình đối lưu cưỡng bức này được duy trì cho đến khi nhiệt độ tại tâm của sản phẩm đạt từ -12°C đến -14°C. Thời gian làm lạnh đông tiêu chuẩn thường kéo dài khoảng 60 phút (tùy thuộc vào kích thước và đặc tính vật lý của từng sản phẩm).
Giai đoạn bảo quản thành phẩm
Ngay sau khi kết thúc quá trình làm lạnh đông nhanh, sản phẩm đạt nhiệt độ tâm yêu cầu (-12°C đến -14°C) sẽ lập tức được chuyển sang khâu đóng gói và lưu trữ trong kho bảo quản lạnh đông chuyên dụng ở nhiệt độ ổn định -18°C hoặc thấp hơn. Trong môi trường này, nông - thủy sản có thể bảo quản được lên đến một năm mà chất lượng, hương vị và màu sắc vẫn giữ nguyên như lúc mới thu hoạch.
3. Định hướng phát triển và Ứng dụng thực tế
Việc FiveF chủ động làm chủ và vận hành công nghệ IQF đạt chuẩn ISO 22000:2018 là nền tảng vững chắc để mở rộng ứng dụng rộng rãi vào đa dạng các nhóm sản phẩm có giá trị kinh tế cao:
Nhóm Thủy hải sản: Áp dụng cho các sản phẩm như tôm, cá, mực và các loại hải sản khác nhằm giữ nguyên vị ngọt, độ dai giòn và màu sắc tự nhiên vốn có.
Nhóm Rau củ quả: Thích hợp cho các loại quả mềm (như dâu tây, việt quất, xoài, bơ) hay rau củ rời (đậu Hà Lan, bắp ngô, cà rốt), giúp giữ nguyên kết cấu, không bị nhũn hỏng sau khi rã đông.
Nhóm Thịt và gia cầm: Cấp đông nhanh thịt cắt lát, thịt xay rời giúp phục vụ phân khúc tiêu dùng tiện lợi và các chuỗi nhà hàng lớn.
Giải pháp này không chỉ giúp giải quyết triệt để bài toán mùa vụ, giảm thiểu tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch, mà còn mở rộng cánh cửa đưa nông - thủy sản Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào thị trường tiêu thụ nội địa lẫn hướng tới các thị trường xuất khẩu khó tính trên thế giới.